Katedra św. Jana Chrzciciela należy do najważniejszych barokowych zabytków Trnawy. Pierwotnie powstała jako świątynia jezuitów i historycznego Uniwersytetu Trnawskiego, dziś jest kościołem katedralnym archidiecezji trnawskiej.
Za stosunkowo skromną, dwuwieżową fasadą kryje się bogato zdobione wnętrze, nad którym dominuje jeden z największych wczesnobarokowych drewnianych ołtarzy w Europie Środkowej. Historia świątyni jest ściśle związana z jezuitami, rodem Esterházych, Uniwersytetem Trnawskim oraz papieżem Janem Pawłem II.
1629 – 1637
Budowa obecnej świątyni
20,3 m
Wysokość ołtarza głównego
1978
Kościół katedralny archidiecezji trnawskiej
2003
Wizyta papieża Jana Pawła II
Dlaczego warto odwiedzić Katedrę św. Jana Chrzciciela?
Katedra św. Jana Chrzciciela ukazuje zupełnie inne oblicze Trnawy niż jej średniowieczne kościoły. Monumentalna świątynia powstała w XVII wieku w nowym wówczas stylu barokowym i stała się reprezentacyjnym kościołem Uniwersytetu Trnawskiego.
Największą uwagę podczas zwiedzania przyciąga bogato zdobione wnętrze z monumentalnym ołtarzem głównym, dekoracją stiukową, malowidłami ściennymi i bocznymi kaplicami. Świątynia do dziś pełni swoją pierwotną funkcję religijną, a jako katedra jest głównym kościołem archidiecezji trnawskiej.
Galeria zdjęć
Wczesnobarokowy kościół Uniwersytetu Trnawskiego
Budowę obecnej świątyni rozpoczęto w 1629 roku w miejscu starszego Kościoła św. Jana Chrzciciela. Nowy kościół powstał dla jezuitów, którzy działali w Trnawie od początku XVII wieku i przygotowywali utworzenie ważnego ośrodka edukacyjnego.
Budowę finansował węgierski palatyn Mikuláš Esterházi, a kierowali nią włoscy budowniczowie Antonio i Pietro Spazzi. Prace murarskie ukończono w 1637 roku, a 30 sierpnia tego samego roku świątynię uroczyście konsekrowano.
Kościół stał się częścią kompleksu Uniwersytetu Trnawskiego, założonego w 1635 roku przez kardynała Petera Pázmaňa. Służył nie tylko nabożeństwom – odbywały się tu także uroczystości akademickie, dysputy i promocje. Stąd pochodzi używana do dziś nazwa Kościół Uniwersytecki.
Pod względem architektonicznym jest to monumentalna jednonawowa świątynia z bocznymi kaplicami i dwuwieżową fasadą. Ma około 61 metrów długości, a jej wnętrze osiąga wysokość ponad 20 metrów.
Katedra nadal jest czynnym kościołem
Katedra św. Jana Chrzciciela jest czynnym kościołem katedralnym archidiecezji trnawskiej. Zwiedzający mogą również uczestniczyć w publicznych mszach świętych i innych celebracjach liturgicznych. Podczas nich należy uszanować sakralny charakter miejsca i zachować odpowiednią ciszę.
Jeden z największych wczesnobarokowych ołtarzy w Europie Środkowej
Dominantą wnętrza jest monumentalny, wykonany w całości z drewna ołtarz główny, który powstał w latach 1637–1640. Ma około 20,3 metra wysokości i 14,8 metra szerokości, dzięki czemu wypełnia praktycznie całą tylną ścianę prezbiterium.
Ołtarz jest bogato polichromowany i złocony. Jego dekorację tworzy 27 ponadnaturalnej wielkości figur świętych Starego i Nowego Testamentu oraz liczne mniejsze rzeźby.
Centralny obraz przedstawia Chrzest Jezusa Chrystusa w Jordanie, bezpośrednio nawiązując do patrona świątyni, św. Jana Chrzciciela. Kolejne obrazy ukazują jego narodziny oraz Nawiedzenie Najświętszej Maryi Panny u św. Elżbiety.
Tematyka związana ze św. Janem Chrzcicielem pojawia się również na sklepieniu kościoła, gdzie znajdują się duże malowidła przedstawiające wydarzenia z jego życia, w tym uwięzienie i śmierć.
Od kościoła uniwersyteckiego do katedry
Po kasacie zakonu jezuitów w 1773 roku i przeniesieniu Uniwersytetu Trnawskiego do Budy w 1777 roku świątynia utraciła swoją pierwotną funkcję uniwersytecką. Kompleks przeszedł pod zarząd wojskowy, a od 1783 roku mieszkali tu wojskowi weterani. Dlatego przez pewien czas kościół był znany również jako kościół inwalidów.
Później jego zarząd kilkakrotnie się zmieniał. Działali tu między innymi salezjanie, a w latach 1948–1977 świątynią administrowała Parafia św. Mikołaja.
Istotna zmiana nastąpiła po utworzeniu samodzielnej słowackiej prowincji kościelnej. Papież Paweł VI 30 grudnia 1977 roku utworzył archidiecezję trnawską, a w następnym roku Kościół św. Jana Chrzciciela stał się jej katedrą.
Przejął tym samym funkcję, którą we wcześniejszych okresach historii Trnawy pełnił dzisiejszy Dóm, czyli Bazylika św. Mikołaja.
W 2003 roku katedrę podczas swojej wizyty na Słowacji odwiedził papież Jan Paweł II. Wydarzenie to przypomina dziś również jego brązowy pomnik stojący przed świątynią.
Czy wiesz, że?
Podczas pogrzebu żony Mikuláša Esterházego świątynię oświetlało 1100 lampionów
Kościół służył również jako miejsce pochówku rodu Esterházych. Gdy w 1641 roku chowano Kristínę Ňáriovą, żonę Mikuláša Esterházego, wnętrze świątyni miało być wyłożone czarnym suknem, a wokół katafalku płonęło około 1100 lampionów.
Kilka lat później w krypcie pochowano także samego Mikuláša Esterházego oraz innych członków tego znaczącego rodu szlacheckiego.
Ród Esterházych i krypta pod świątynią
Mikuláš Esterházi nie był jedynie fundatorem budowy. W zamian za jego wsparcie jezuici przyrzekli mu możliwość chowania członków rodziny w nowym kościele, dzięki czemu świątynia zyskała również ważną funkcję grobową.
W podziemnej krypcie spoczywa kilku przedstawicieli rodu Esterházych, w tym Mikuláš Esterházi oraz czterech członków rodziny, którzy w 1652 roku polegli w bitwie z Osmanami pod Veľké Vozokany. Chowano tu również jezuitów, a później dostojników kościelnych.
O związku rodu Esterházych ze świątynią przypomina także ich kamienny herb nad głównym wejściem oraz zachowane we wnętrzu drewniane tarcze pogrzebowe – mortuaria.
Informacja dla zwiedzających: krypta nie jest częścią standardowej trasy turystycznej.
Zwróć uwagę
Herb rodu Esterházych nad portalem
Nad głównym wejściem znajduje się kamienny herb rodu Esterházych. Przypomina Mikuláša Esterházego, który finansował budowę świątyni.
Malowidła z życia św. Jana Chrzciciela
Duże malowidła na sklepieniu przedstawiają wydarzenia z życia patrona świątyni, w tym jego uwięzienie i śmierć.
Dwupoziomowy chór muzyczny
W tylnej części świątyni znajduje się dwupoziomowy chór związany z bogatą tradycją muzyczną dawnego kościoła uniwersyteckiego.
Mortuaria rodu Esterházych
Na ścianach zachowały się drewniane tarcze pogrzebowe upamiętniające członków rodu Esterházych pochowanych w krypcie kościoła.
Informacje praktyczne
Adres:
Univerzitné námestie 602/3, 917 01 Trnava
Wstęp:
Bezpłatny
Zalecany czas zwiedzania:
30 – 45 minut
Godziny otwarcia dla turystów
- poniedziałek – piątek: 10:00 – 12:30 i 14:00 – 16:00
- sobota: 11:00 – 16:00
- niedziela: nie podano osobnych godzin otwarcia dla turystów
Godziny mszy świętych
- poniedziałek – sobota: 7:30
- niedziela: 9:30, 11:30
Gdzie znajduje się Katedra św. Jana Chrzciciela?
Katedra św. Jana Chrzciciela znajduje się w historycznym centrum Trnawy przy Univerzitné námestie, w bezpośrednim sąsiedztwie budynków dawnego Uniwersytetu Trnawskiego. Od Trojičné námestie dzieli ją około pięciu minut spaceru. Główne wejście do świątyni znajduje się od strony Univerzitné námestie.
Najczęściej zadawane pytania
Katedra znajduje się w historycznym centrum Trnawy przy Univerzitné námestie, około pięciu minut spaceru od Trojičné námestie.
Nie. Zwykłe zwiedzanie Katedry św. Jana Chrzciciela jest bezpłatne.
Godziny zwiedzania od poniedziałku do piątku to 10:00–12:30 oraz 14:00–16:00. W sobotę katedra jest otwarta dla zwiedzających od 11:00 do 16:00. Turyści mogą również uczestniczyć w publicznych nabożeństwach.
Świątynia została zbudowana jako kościół jezuitów i historycznego Uniwersytetu Trnawskiego, założonego w 1635 roku. Odbywały się tu nie tylko nabożeństwa, ale także uroczystości uniwersyteckie, dysputy i promocje.
Wykonany w całości z drewna wczesnobarokowy ołtarz z lat 1637–1640 ma około 20,3 metra wysokości i 14,8 metra szerokości. Należy do największych wczesnobarokowych drewnianych ołtarzy w Europie Środkowej.
Obecnym kościołem katedralnym archidiecezji trnawskiej jest Katedra św. Jana Chrzciciela. Bazylika św. Mikołaja pełniła funkcję katedry we wcześniejszych okresach historii miasta.
Na spokojne obejrzenie wnętrza, ołtarza głównego, bocznych kaplic i innych detali artystycznych zalecamy około 30–45 minut.